Quỹ lương là gì? Quy định hiện hành và cách lập quỹ lương

Doanh nghiệp cần dành bao nhiêu tiền để trả lương trong tháng, quý hoặc năm? Để dự toán sát với nhu cầu, trước hết cần hiểu quỹ lương là gì, gồm những khoản nào và chịu ảnh hưởng bởi yếu tố nào. Từ đó, bạn có thể lập quỹ lương phù hợp với kế hoạch nhân sự và khả năng chi trả.

Quỹ lương là gì?

Quỹ lương (hay quỹ tiền lương) là tổng số tiền mà tổ chức, đơn vị hoặc doanh nghiệp dành để trả lương, trả công cho người lao động trong một kỳ nhất định. Đơn vị sử dụng quỹ này để chi trả cho toàn bộ người lao động thuộc phạm vi quản lý khi đến kỳ hạn trả lương.

Cơ cấu quỹ lương và những lưu ý khi chi trả quỹ lương là gì?

Khi tìm hiểu quỹ lương là gì, bạn cần xác định những khoản nào được đưa vào quỹ và khi nào doanh nghiệp phải chi trả. Hai thông tin này giúp bộ phận nhân sự tổng hợp bảng lương và giúp kế toán đối chiếu chi phí khi quyết toán thuế.

Các thành phần có trong quỹ lương là gì?

Để thuận tiện cho việc theo dõi và hạch toán, doanh nghiệp có thể chia quỹ tiền lương thành hai nhóm theo tính chất của khoản chi.

Quỹ lương chính tập hợp các khoản gắn với công việc, thời gian làm việc hoặc kết quả của người lao động. Tùy chính sách chi trả của doanh nghiệp, nhóm này có thể gồm:

  • Tiền lương theo hình thức trả lương đã thỏa thuận: Lương theo thời gian, theo sản phẩm hoặc lương khoán.
  • Thưởng và hoa hồng: Thưởng theo kết quả công việc, thưởng chuyên cần, thưởng tháng hoặc thưởng quý.
  • Phụ cấp và hỗ trợ: Phụ cấp trách nhiệm, hỗ trợ tiền ăn giữa ca hoặc xăng xe.
  • Tiền làm thêm giờ và tiền làm việc ban đêm: Bao gồm các khoản phát sinh khi làm thêm vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần hoặc ngày lễ.

Quỹ lương phụ gồm tiền lương doanh nghiệp phải trả cho những khoảng thời gian người lao động tạm thời không thực hiện công việc thường ngày nhưng vẫn được hưởng lương. Ví dụ, người lao động nghỉ phép năm, được doanh nghiệp cử đi học hoặc thực hiện nghĩa vụ xã hội trong trường hợp được hưởng lương theo chế độ áp dụng.

Các thành phần có trong quỹ lương là gì?

Chi trả lương và trích dự phòng khi quyết toán thuế

Khi tìm hiểu quỹ lương là gì, doanh nghiệp cần lưu ý sử dụng quỹ đúng mục đích và đối chiếu các khoản lương đã hạch toán với số tiền thực tế chi trả khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo điểm 2.6 khoản 2 Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC, doanh nghiệp cần lưu ý:

  • Khoản lương đã hạch toán nhưng chưa chi trả. Nếu đến hết hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm mà doanh nghiệp vẫn chưa chi tiền lương, tiền công hoặc phụ cấp, các khoản này không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế TNDN. Ngoại lệ áp dụng khi doanh nghiệp trích lập quỹ dự phòng để bổ sung vào quỹ tiền lương của năm liền sau.
  • Mức trích lập quỹ dự phòng. Doanh nghiệp tự quyết định mức trích hằng năm, tối đa bằng 17% quỹ tiền lương thực hiện. Sau khi trích lập, doanh nghiệp phải bảo đảm không bị lỗ.
  • Xử lý phần dự phòng còn dư. Nếu sau 6 tháng kể từ khi kết thúc kỳ tính thuế, doanh nghiệp chưa sử dụng hoặc chưa dùng hết quỹ dự phòng, phần còn lại phải được tính giảm vào chi phí của năm liền sau.

Chi trả lương và trích dự phòng khi quyết toán thuế

Những yếu tố ảnh hưởng đến quỹ lương là gì?

Hai doanh nghiệp có cùng số lao động vẫn có thể có quỹ lương khác nhau do cơ cấu vị trí và mức chi trả. Để hiểu vì sao quỹ lương tăng hoặc giảm qua từng kỳ, doanh nghiệp có thể xem xét bốn yếu tố sau.

Quy mô và cơ cấu nhân sự. Khi khối lượng công việc thay đổi, doanh nghiệp có thể tuyển thêm hoặc điều chỉnh số lao động. Quỹ lương cũng có thể tăng dù số người giữ nguyên, chẳng hạn khi có nhiều nhân viên được nâng bậc lương hoặc đảm nhận vị trí có mức lương cao hơn.

Mức lương trên thị trường. Mức lương bình quân của từng vị trí thay đổi theo ngành nghề, khu vực và nhu cầu tuyển dụng. Doanh nghiệp có thể tham khảo mặt bằng lương và đối chiếu với mức lương tối thiểu vùng áp dụng khi điều chỉnh thu nhập để thu hút và giữ chân nhân sự.

Mục tiêu và chiến lược kinh doanh. Khi mở rộng sản xuất hoặc triển khai dự án mới, doanh nghiệp có thể cần thêm ngân sách để tuyển người. Khi thu hẹp hoạt động hoặc sắp xếp lại các bộ phận, quỹ lương có thể thay đổi theo cơ cấu nhân sự mới.

Tình hình tài chính và kết quả kinh doanh. Khi kinh doanh thuận lợi, doanh nghiệp có thể cân nhắc tăng lương hoặc thưởng theo hiệu quả công việc. Khi tài chính khó khăn, doanh nghiệp cần rà soát các khoản chi có thể điều chỉnh và bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả lương.

Những yếu tố ảnh hưởng đến quỹ lương là gì?

Cách lập quỹ lương cho doanh nghiệp

Khi đã hiểu quỹ lương là gì, bước tiếp theo là xác định doanh nghiệp cần dành bao nhiêu tiền để trả lương trong tháng, quý hoặc năm. Dự toán này dựa trên kế hoạch kinh doanh, nhu cầu nhân sự và các khoản chi trả dự kiến.

Cách lập quỹ lương cho doanh nghiệp

Bước 1. Xác định mục tiêu kinh doanh và giới hạn chi trả

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu doanh thu, lợi nhuận và nhu cầu mở rộng hay tinh gọn nhân sự trong kỳ. Từ đó, bộ phận phụ trách có thể đặt giới hạn quỹ lương phù hợp với khả năng chi trả, chẳng hạn dựa trên tỷ lệ quỹ lương so với doanh thu hoặc lợi nhuận gộp.

Khi dự toán, cần kiểm tra mức lương tối thiểu vùng áp dụng tại địa bàn doanh nghiệp hoạt động.

Bước 2. Rà soát nhu cầu nhân sự và mặt bằng lương

Hãy bắt đầu từ số lao động hiện có ở từng phòng ban, sau đó cập nhật các thay đổi dự kiến như tuyển mới, thăng chức, điều chuyển hoặc nghỉ việc. Thời điểm thay đổi cũng ảnh hưởng đến dự toán.

Ví dụ, một vị trí tuyển vào giữa quý chỉ phát sinh chi phí lương từ thời điểm người lao động bắt đầu làm việc. Song song đó, doanh nghiệp nên tham khảo mức lương của các vị trí tương đương trong cùng ngành và khu vực để cân đối khả năng cạnh tranh với ngân sách.

Bước 3. Rà soát thang, bảng lương và cơ cấu thu nhập

Doanh nghiệp cần kiểm tra mức lương theo vị trí, bậc lương và hệ số lương nếu có áp dụng. Năng lực và thâm niên là những căn cứ có thể dùng để xếp bậc theo chính sách nội bộ.

Khi lập dự toán, quỹ lương chính có thể gồm lương theo thời gian, sản phẩm hoặc khoán, cùng phụ cấp, hoa hồng và tiền thưởng. Quỹ lương phụ gồm tiền lương cho những ngày nghỉ phép, nghỉ lễ hoặc thời gian được cử đi học mà người lao động vẫn được hưởng lương.

Bước 3. Rà soát thang, bảng lương và cơ cấu thu nhập

Bước 4. Tính quỹ lương dự kiến và các khoản đóng của doanh nghiệp

Cộng tiền lương, phụ cấp và thưởng dự kiến của toàn bộ nhân sự trong kỳ để ra tổng quỹ lương. Sau đó, tính riêng phần bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn do doanh nghiệp đóng để xác định tổng chi phí nhân sự dự kiến.

Nếu trích lập quỹ lương dự phòng khi quyết toán thuế, mức trích tối đa là 17% quỹ tiền lương thực hiện và doanh nghiệp phải bảo đảm không bị lỗ sau khi trích lập.

Bước 5. Trình phê duyệt, theo dõi và điều chỉnh

Bộ phận nhân sự và kế toán trình bảng dự toán cùng phương án chi trả để ban giám đốc phê duyệt. Hằng tháng hoặc hằng quý, hai bộ phận đối chiếu quỹ lương thực tế với kế hoạch để xác định khoản nào tăng, giảm và vì sao.

Khi doanh thu, lợi nhuận hoặc số lượng nhân sự biến động đáng kể, doanh nghiệp có thể cập nhật dự toán cho thời gian còn lại. Kết quả đối chiếu cũng là căn cứ để lập quỹ lương sát hơn cho kỳ sau.

Bước 5. Trình phê duyệt, theo dõi và điều chỉnh

Ứng dụng dữ liệu để theo dõi và quản lý quỹ lương

Theo dõi quỹ lương là gì giúp doanh nghiệp biết khoản chi thực tế có phù hợp với kế hoạch hay cần điều chỉnh. Tuy nhiên, khi dữ liệu nằm rải rác ở bảng chấm công, bảng lương và hồ sơ nhân sự, việc giải thích vì sao quỹ lương tăng có thể mất nhiều thời gian.

Khi tổng hợp dữ liệu theo kỳ lương, phòng ban và nhóm khoản chi, bộ phận nhân sự và kế toán có thể:

  • Đánh giá mức chi. Đối chiếu quỹ lương thực tế với kế hoạch và xem xét chênh lệch cùng với số lượng nhân sự, khối lượng công việc hoặc doanh thu trong kỳ.
  • Xác định khoản làm quỹ lương biến động. Báo cáo trực quan giúp nhận ra phòng ban nào vượt dự toán và khoản nào tăng nhiều nhất. Ví dụ, nếu tiền làm thêm tăng mạnh, có thể đối chiếu bảng chấm công để kiểm tra số giờ tăng tập trung ở bộ phận nào.
  • Dự báo quỹ lương kỳ tới. Kết hợp dữ liệu các kỳ trước với kế hoạch tuyển dụng, điều chỉnh lương hoặc nhu cầu làm thêm trong mùa cao điểm để ước tính số tiền cần chuẩn bị.

Với những người làm nhân sự khóa Business Intelligence HR Analytics của Starttrain có thể giúp rèn tư duy phân tích và kỹ năng sử dụng Power BI để phân tích dữ liệu và xây dựng báo cáo nhân sự.

Khi áp dụng vào quản lý quỹ lương, bạn có thể tổng hợp số liệu theo tháng và phòng ban, so sánh thực tế với dự toán và trình bày chênh lệch bằng biểu đồ. Chẳng hạn, khi quỹ lương vượt kế hoạch, bạn có thể chỉ ra phần tăng đến từ tuyển thêm người, điều chỉnh lương hay làm thêm giờ. Nhờ đó, báo cáo giúp quản lý hiểu nguyên nhân và có thêm căn cứ để điều chỉnh dự toán kỳ sau.

Ứng dụng dữ liệu để theo dõi và quản lý quỹ lương

Lời kết

Hiểu rõ quỹ lương là gì giúp doanh nghiệp xác định đúng các khoản cần dự toán. Khi đối chiếu số thực tế với kế hoạch theo từng phòng ban, bạn có thể nhận ra khoản nào làm quỹ lương biến động và dự trù sát hơn cho kỳ sau.

Form - đọc sách
Form - Single Report Template

Vui lòng liên hệ qua những thông tin bên dưới. Starttrain sẽ phản hồi bạn trong thời gian sớm nhất.

Form Dashboard service