Lương cơ bản là gì? Cách tính lương cơ bản cho người lao động

Khi tìm hiểu về tiền lương, chắc hẳn bạn đã từng nghe đến khái niệm lương cơ bản. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khoản lương này được tính như thế nào và có gì khác so với lương thực nhận hằng tháng. Vậy lương cơ bản là gì, cách tính ra sao và mức lương cơ bản năm 2026 có những quy định nào cần lưu ý? Cùng Starttrain tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Lương cơ bản là gì?

Lương cơ bản là mức lương được thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, thường được ghi rõ trong hợp đồng lao động. Đây là khoản tiền người lao động được trả để thực hiện công việc theo thỏa thuận, tùy thuộc vào tính chất công việc, vị trí đảm nhiệm và yêu cầu của doanh nghiệp.

Hiện nay, pháp luật lao động Việt Nam chưa đưa ra định nghĩa chính thức về thuật ngữ “lương cơ bản”. Tuy nhiên, trong thực tế, lương cơ bản thường được hiểu là mức lương chính mà người lao động được hưởng, chưa bao gồm các khoản thu nhập bổ sung như tiền thưởng, phụ cấp lương, trợ cấp và phúc lợi khác.

Lương cơ bản là một trong những căn cứ để doanh nghiệp xây dựng chế độ tiền lương và xác định thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, lương cơ bản không đồng nghĩa với lương thực nhận, bởi số tiền người lao động nhận được hằng tháng còn phụ thuộc vào các khoản bổ sung và khấu trừ theo quy định.

Lương cơ bản là gì?

Ý nghĩa của lương cơ bản

Lương cơ bản đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thu nhập và đảm bảo quyền lợi của người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp quản lý chi phí nhân sự hiệu quả. Cụ thể:

  • Đối với người lao động: Là khoản thu nhập chính được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, giúp người lao động chủ động lập kế hoạch tài chính. Mức lương này cũng có thể là căn cứ để xác định một số chế độ, quyền lợi theo quy định.
  • Đối với doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp xây dựng bảng lương, dự toán chi phí nhân sự và thiết lập các chính sách đãi ngộ phù hợp.
  • Về mặt pháp lý: Mức lương được ghi trong hợp đồng lao động là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm trả lương của doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi người lao động khi xảy ra tranh chấp liên quan đến tiền lương.

Ý nghĩa của lương cơ bản

Cách tính lương cơ bản

Đối với cán bộ, viên chức

Đối với cán bộ, công chức, viên chức Nhà nước, lương cơ bản được tính dựa trên mức lương cơ sở và hệ số lương theo công thức:

Lương cơ bản = Lương cơ sở × Hệ số lương

Trong đó:

Ví dụ: Công chức loại A1, bậc 1 có hệ số lương 2,34. Với mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng, lương cơ bản được tính như sau: 2.530.000 × 2,34 = 5.920.200 đồng/tháng.

Mức lương trên chưa bao gồm các khoản phụ cấp và thu nhập bổ sung khác (nếu có).

Đối với cán bộ, viên chức

Đối với người lao động không thuộc Nhà nước

Đối với người lao động làm việc tại doanh nghiệp ngoài khu vực Nhà nước, lương cơ bản do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động, chưa bao gồm phụ cấp và các khoản hỗ trợ khác. Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng theo quy định.

Từ ngày 01/01/2026, Nghị định 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng mới như sau:

VùngLương tối thiểu thángLương tối thiểu giờ
Vùng I5.310.000 đồng25.500 đồng
Vùng II4.730.000 đồng22.700 đồng
Vùng III4.140.000 đồng20.000 đồng
Vùng IV3.700.000 đồng17.800 đồng

Theo Điều 4 Nghị định 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu được áp dụng như sau:

  • Trả lương theo tháng: Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn lương tối thiểu tháng nếu người lao động làm đủ thời gian và hoàn thành công việc đã thỏa thuận.
  • Trả lương theo giờ: Tiền lương cho mỗi giờ làm việc không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ.
  • Trả lương theo tuần, ngày, sản phẩm hoặc khoán: Mức lương khi quy đổi theo tháng hoặc giờ phải đáp ứng mức lương tối thiểu tương ứng.

Doanh nghiệp áp dụng mức lương tối thiểu theo địa bàn hoạt động. Ngoài ra, các mức chênh lệch lương đã thỏa thuận đối với công việc yêu cầu đào tạo nghề hoặc có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cần tiếp tục được thực hiện theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP, trừ khi các bên có thỏa thuận khác theo quy định.

Phân biệt lương cơ bản, lương vùng, lương tối thiểu

Lương cơ bản, lương vùng và lương tối thiểu là những khái niệm thường gặp khi tìm hiểu về chế độ tiền lương. Tuy có liên quan đến nhau nhưng mỗi loại lại có ý nghĩa và cách áp dụng khác nhau.

Tiêu chíLương cơ bảnLương tối thiểu vùngLương tối thiểu
Khái niệmMức lương chính được thỏa thuận hoặc xác định theo chế độ tiền lương.Mức lương thấp nhất áp dụng tại từng vùng địa lý.Mức lương thấp nhất theo quy định pháp luật để bảo vệ người lao động.
Căn cứ xác địnhTheo thỏa thuận trong hợp đồng hoặc hệ số lương và lương cơ sở.Do Chính phủ quy định theo từng vùng.Do Chính phủ quy định dựa trên điều kiện kinh tế – xã hội và nhu cầu sống tối thiểu.
Đối tượng áp dụngNgười lao động, cán bộ, công chức, viên chức.Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thuộc phạm vi áp dụng.Người lao động thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về lương tối thiểu.
Mục đíchLàm căn cứ xác định tiền lương theo công việc.Đảm bảo mức trả lương thấp nhất tại từng khu vực.Bảo vệ quyền lợi và thu nhập tối thiểu của người lao động.

Điểm khác biệt: Lương tối thiểu là khái niệm chung, còn lương tối thiểu vùng là mức lương tối thiểu được quy định cụ thể theo từng địa bàn. Trong khi đó, lương cơ bản là mức lương được xác định cho từng người lao động và không nhất thiết bằng mức lương tối thiểu.

Phân biệt lương cơ bản, lương vùng, lương tối thiểu

Câu hỏi thường gặp

Lương cơ bản có dùng để đóng bảo hiểm xã hội không?

Có. Lương cơ bản là một trong những khoản được dùng để xác định mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Tuy nhiên, tiền lương đóng BHXH không chỉ bao gồm lương cơ bản mà còn có thể tính thêm phụ cấp lương và các khoản bổ sung được trả thường xuyên, ổn định.

Lương cơ bản 5 triệu đóng bảo hiểm bao nhiêu?

Nếu mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm là 5.000.000 đồng/tháng, người lao động thông thường phải trích 10,5% tiền lương, tương đương 525.000 đồng/tháng. Cụ thể:

Loại bảo hiểmTỷ lệ đóngSố tiền
Bảo hiểm xã hội8%400.000 đồng
Bảo hiểm y tế1,5%75.000 đồng
Bảo hiểm thất nghiệp1%50.000 đồng
Tổng cộng10,5%525.000 đồng

Doanh nghiệp trả lương cơ bản thấp hơn mức lương tối thiểu vùng được không?

Không. Doanh nghiệp không được thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh thấp hơn mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm đủ thời giờ làm việc bình thường và hoàn thành công việc đã thỏa thuận.

Theo khoản 2 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 293/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp phải đảm bảo mức lương tối thiểu tương ứng với địa bàn hoạt động. Trường hợp vi phạm, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính và buộc trả đủ phần tiền lương còn thiếu cho người lao động theo quy định.

Kết luận

Lương cơ bản không chỉ là con số được ghi trong hợp đồng mà còn liên quan trực tiếp đến thu nhập và các chế độ của người lao động. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ lương cơ bản là gì, cách tính cũng như sự khác biệt giữa lương cơ bản và lương tối thiểu vùng.

Hiểu đúng lương cơ bản là nền tảng để xây dựng hệ thống đãi ngộ và nếu bạn muốn thiết kế cơ chế lương, thưởng, phụ cấp bài bản cho doanh nghiệp, khóa học Sales Compensation Analytics sẽ hướng dẫn bạn từ xây dựng thang bảng lương đến tính toán chi phí nhân sự và tối ưu thuế.

Form - đọc sách
Form - Single Report Template

Vui lòng liên hệ qua những thông tin bên dưới. Starttrain sẽ phản hồi bạn trong thời gian sớm nhất.

Form Dashboard service