Open Banking là gì? Xu hướng Open Banking tại Việt Nam

Trong kỷ nguyên số hóa, Open Banking (Ngân hàng mở) đang tạo ra một cuộc cách mạng thực sự. Đây không chỉ là một thay đổi về mặt kỹ thuật mà là một chuẩn mực mới, đặt khách hàng vào vị trí trung tâm để tối ưu hóa trải nghiệm tài chính. Vậy cụ thể Open Banking là gì và tại sao việc kết hợp với open banking analytics lại trở thành chìa khóa giúp các doanh nghiệp bứt phá? Hãy cùng Starttrain khám phá chi tiết trong bài viết này.

Open Banking là gì? Bản chất và các loại dữ liệu chia sẻ

Về cốt lõi, để trả lời cho câu hỏi Open Banking là gì, ta có thể hiểu Open Banking là một mô hình tài chính cho phép các ngân hàng chia sẻ dữ liệu tài chính của khách hàng cho các bên thứ ba (các công ty Fintech, nhà cung cấp dịch vụ) thông qua các giao diện lập trình ứng dụng bảo mật. Điều này giúp phá vỡ rào cản dữ liệu độc quyền truyền thống, tạo ra một mạng lưới kết nối giữa các định chế tài chính khác nhau.

Trong mô hình này, có 3 nhóm dữ liệu chính thường được trao đổi (dưới sự đồng ý của khách hàng):

Dữ liệu dịch vụ chung: Bao gồm các thông tin công khai về sản phẩm như lãi suất, biểu phí, vị trí chi nhánh và hệ thống ATM.
Dữ liệu khách hàng: Các thông tin định danh như họ tên, loại tài khoản, ngày mở, và chi nhánh quản lý nhằm mục đích quản trị và đăng ký dịch vụ thuận tiện.
Dữ liệu giao dịch: Đây là phần quan trọng nhất, bao gồm lịch sử chuyển khoản, thanh toán, số dư và mã giao dịch, giúp phân tích hành vi tài chính một cách chính xác.

Cách thức vận hành của mô hình Open Banking là gì?

Hiểu về cách thức vận hành của Open Banking là gì sẽ giúp người dùng yên tâm hơn về tính minh bạch của hệ thống. Quy trình này dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, khách hàng và bên thứ ba thông qua công nghệ API:

Sự đồng ý (Consent): Khách hàng chủ động cho phép ứng dụng bên thứ ba truy cập dữ liệu của mình (thường qua các điều khoản dịch vụ).
Kết nối qua API: Bên thứ ba gửi yêu cầu truy xuất dữ liệu thông qua API bảo mật mà ngân hàng cung cấp.
Trao đổi và xử lý: Ngân hàng truyền dữ liệu về lịch sử giao dịch hoặc thông tin tài khoản để bên thứ ba thực hiện các nghiệp vụ như quản lý tài chính hoặc thanh toán thay mặt khách hàng.

Xem thêm: Nghề FP&A là gì? Chi tiết công việc và lộ trình thăng tiến

Tại sao Open Banking được coi là xu hướng tất yếu?

Mô hình Open banking là gì không chỉ là một trào lưu nhất thời mà được các chuyên gia dự báo sẽ trở thành chuẩn mực toàn cầu. Lý do nằm ở những lợi ích và sự cải tiến đột phá mà nó mang lại cho cả người dùng và các tổ chức tài chính.

Lợi ích vượt trội dành cho người dùng

Người dùng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất khi hiểu và sử dụng các dịch vụ từ Open Banking là gì:

Nâng tầm trải nghiệm và quyền làm chủ dữ liệu: Khách hàng có thể toàn quyền giám sát và quản lý các tài khoản ngân hàng của mình. Thông qua việc phân tích dữ liệu, ngân hàng và Fintech có thể cá nhân hóa thông điệp truyền thông và dịch vụ, giúp người dùng cảm thấy được thấu hiểu hơn.
Tiếp cận hệ sinh thái dịch vụ đa dạng: Nhờ tính năng tích hợp của ngân hàng số, người dùng được cung cấp thêm nhiều lựa chọn về sản phẩm, thông tin chi tiết và các tính năng tùy biến mà trước đây một ngân hàng đơn lẻ khó có thể cung cấp toàn diện.
Tối ưu hóa chi phí giao dịch: Open Banking giúp giảm thiểu các bước thanh toán trung gian, từ đó hạ thấp phí giao dịch. Người dùng có thể ủy quyền trực tiếp cho bên thứ ba thực hiện thanh toán ngay từ tài khoản ngân hàng một cách nhanh chóng.
Quản lý tài chính tập trung (Aggregation): Đây là ưu điểm vượt trội cho phép khách hàng theo dõi tất cả thông tin, số dư và lịch sử giao dịch của nhiều tài khoản khác nhau tại các ngân hàng khác nhau chỉ trên một ứng dụng duy nhất.

Đòn bẩy tăng trưởng dành cho các ngân hàng

Ngân hàng truyền thống cũng nhận được những lợi ích chiến lược khi xây dựng mô hình Open Banking là gì:

Tối ưu vận hành và phân tích dữ liệu: Việc sử dụng API thường xuyên giúp ngân hàng giảm thời gian xử lý giao dịch, tiết kiệm chi phí vận hành và tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng open banking analytics để thấu hiểu hành vi khách hàng.
Gia tăng doanh thu và tiện ích sản phẩm: Thông qua việc hợp tác với các bên thứ ba, ngân hàng có thể cung cấp thêm nhiều tiện ích mới mà không cần tự phát triển, từ đó thu hút tệp khách hàng mới và mở rộng dòng doanh thu kỹ thuật số.
Củng cố lòng trung thành của khách hàng: Khi ngân hàng giữ vị trí trung tâm trong hệ sinh thái, cung cấp dữ liệu an toàn cho đối tác để phục vụ khách hàng tốt hơn, sự hài lòng và gắn kết của khách hàng đối với ngân hàng sẽ tăng lên đáng kể.
Dân chủ hóa khả năng cá nhân hóa: Open Banking giúp các ngân hàng giải quyết bài toán khó: làm sao để cá nhân hóa dịch vụ cho từng khách hàng mà vẫn đảm bảo hiệu quả về chi phí. Mô hình này giúp cân bằng hai yếu tố đó một cách hoàn hảo.

Khai phá sức mạnh của Open Banking Analytics

Khi đã hiểu rõ nền tảng Open Banking là gì, thách thức tiếp theo là biến dữ liệu thô thành giá trị hữu ích. Đây là lúc open banking analytics phát huy vai trò cốt lõi.

Ứng dụng đột phá của Open Banking Analytics:

Chấm điểm tín dụng thế hệ mới (Credit Scoring): Thay vì chỉ dựa vào lịch sử nợ cũ, open banking analytics phân tích dòng tiền thực tế và thói quen chi tiêu để đánh giá khả năng thanh toán chính xác hơn.
Cá nhân hóa trải nghiệm: Phân tích dữ liệu giao dịch giúp doanh nghiệp đưa ra các gợi ý tài chính phù hợp cho từng cá nhân, tăng tỷ lệ chuyển đổi.
Phát hiện gian lận và rủi ro: Hệ thống phân tích kỹ thuật số giúp nhận diện hành vi bất thường xuyên biên giới ngân hàng, bảo vệ tài sản người dùng tốt hơn.

Tìm hiểu thêm: Khoá học Business Intelligence Essentials giúp học viên nâng cao phân tích và trực quan hoá dữ liệu

5 yếu tố cốt lõi để xây dựng hệ thống Open Banking là gì?

Để triển khai thành công mô hình Open Banking là gì, các tổ chức cần chú trọng vào:

Chiến lược phù hợp: Xác định vị thế cạnh tranh để tránh rủi ro khi gia nhập thị trường mở.
Kho dữ liệu tiện ích: Dữ liệu phải được hợp nhất và dễ dàng truy cập giữa các ứng dụng nội bộ và bên ngoài.
Tập trung vào nhu cầu khách hàng: Xây dựng dịch vụ giúp khách hàng so sánh và chuyển đổi liền mạch.
Công nghệ bảo mật tiên tiến: Ứng dụng AI, Blockchain và xác thực đa lớp.
Khung pháp lý hoàn thiện: Tiền đề quan trọng để xác định trách nhiệm và quyền lợi của các bên.

Open Banking có thực sự an toàn? Giải pháp giảm thiểu rủi ro

Một câu hỏi quan trọng thường được đặt ra là: Open Banking có an toàn không? Thực tế, dù mang lại nhiều tiện ích vượt trội, mô hình này vẫn tồn tại những rủi ro nhất định về bảo mật và quyền riêng tư. Việc chia sẻ dữ liệu rộng rãi với nhiều bên thứ ba có thể tạo ra các kẽ hở nếu không có cơ chế giám sát nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, rủi ro hoàn toàn có thể được giảm thiểu tối đa thông qua các biện pháp chuẩn bị kỹ lưỡng:

Kiểm soát đầu vào khắt khe: Ngân hàng cần thiết lập quy trình thẩm định nghiêm ngặt đối với các đối tác bên thứ ba trước khi cấp quyền truy cập API.
Quản trị rủi ro chủ động: Xây dựng các kịch bản ứng phó với tình huống bất ngờ và áp dụng cơ chế cách ly dữ liệu bền vững (data isolation) để ngăn chặn sự cố lan rộng.
Xác thực danh tính đa phương thức: Sử dụng sinh trắc học và xác thực hai yếu tố để đảm bảo quyền truy cập chỉ thuộc về chủ sở hữu hợp pháp.
Công nghệ bảo mật hiện đại: Ứng dụng Blockchain để lưu vết giao dịch không thể thay đổi và sử dụng Bằng chứng không có kiến thức (Zero-knowledge proof) để xác minh thông tin mà không cần tiết lộ dữ liệu nhạy cảm.

Khi được triển khai trên một nền tảng công nghệ vững chắc và khung pháp lý minh bạch, Open Banking sẽ không còn là nỗi lo về bảo mật mà trở thành một công cụ an toàn, mang lại lợi ích khổng lồ cho cả người dùng và doanh nghiệp.

Khám phá ngay 30 Financial Metrics – Chỉ số tài chính then chốt

Kết luận

Hiểu rõ Open Banking là gì giúp chúng ta thấy được bức tranh toàn cảnh về một nền tài chính mở, minh bạch và hiệu quả hơn. Với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ open banking analytics, dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực quý giá, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mang lại giá trị bền vững cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.